INFORMACJE DLA PACJENTEK

A A A

    

 

Słownik pojęć! 


 
 

Pojęcia z zakresu Ginekologii

Abrazja -łyżeczkowanie (wyłyżeczkowanie lub frakcjonowane skrobanie) ścian kanału szyjki macicy i jamy macicy, pot. skrobanka  –zabieg polegający na rozszerzeniu szyjki macicy i usunięciu zawartości macicy. Wykonywana w celach terapeutycznych i diagnostycznych.

HSG-  jest jednym z wielu badań bardzo przydatnym w diagnozowaniu przyczyn niepłodności kobiecej.  Pozwala na uwidocznienie zmian anatomicznych narządu rodnego za pomocą zdjęć rentgenowskich wykonywanych po podaniu środka cieniującego. Najczęściej wykorzystywana jest do oceny kształtu , budowy macicy i drożności jajowodów.

HSC – histeroskopia -badanie to polega na oglądaniu wnętrza macicy w powiększeniu przy pomocy specjalnego przyrządu optycznego (wziernika) nazywanego histeroskopem, który wprowadzony jest przez pochwę do szyjki macicy, a następnie do jamy macicy.
Przy pomocy dodatkowych instrumentów wprowadzonych przez histeroskop do jamy macicy można pobierać wycinki śluzówki do badania histopatologicznego oraz wykonywać niektóre zabiegi operacyjne np. usunięcie polipów, mięśniaków macicy.

Laparoskopia -  wykonywana jest najczęściej w celach diagnostycznych lecz umożliwia również przeprowadzenie pewnych zabiegów operacyjnych. Jako metodę diagnostyczno - operacyjną laparoskopię wykorzystuje się w przypadku niepłodności o nieustalonej przyczynie, nieokreślonych bólów w obrębie miednicy mniejszej czy też w operacjach guzów jajników, mięśniaków macicy , ciąży pozamacicznej. Umożliwia także pobranie wycinków do badania histopatologicznego i wymazów na badanie bakteriologiczne z narządów wewnętrznych bez konieczności otwierania jamy brzusznej.

Kolposkopia-  polega na oglądaniu powierzchni szyjki macicy, dolnej części jej kanału oraz pochwy i sromu przy pomocy urządzenia optycznego - kolposkopu. Jest to mikroskop, przy użyciu którego można uzyskać "trójwymiarowy obraz", w powiększeniu od 4 do 50 razy (a przy użyciu kolpomikroskopu - do 400 razy). W badaniu ocenia się strukturę przestrzenną nabłonka, jego barwę, układ i przejrzystość oraz rysunek naczyń krwionośnych. Ułatwia precyzyjne pobranie wycinka tkanek z miejsc najbardziej „podejrzanych” .

Biopsja szyjki macicy -wycinek to niewielki fragment tkanki, który jest pobierany z nieprawidłowo wyglądającego miejsca na szyjce macicy. W trakcie wykonywania tego zabiegu większość kobiet odczuwa jedynie delikatne uszczypnięcie. Pobrany wycinek zostaje następnie przesłany do pracowni w celu dokładnej oceny pod mikroskopem. Skutkiem ubocznym pobrania wycinka może być niewielkie plamienie przez 3 - 4 dni.

Zapalenie gruczołu Bartholina - choroba występująca najczęściej między 20 a 40 rokiem życia, z reguły jednostronnie. Spowodowana jest przeważnie przez gronkowce, paciorkowce lub ziarenkowce (gonokoki), które, po wniknięciu przez przewody wyprowadzające, wywołują stan zapalny gruczołu Bartholina. W przebiegu choroby dochodzi zazwyczaj do niedrożności ujścia gruczołu i nagromadzenia treści ropnej, następnie może dojść do perforacji i wycieku ropy do przedsionka pochwy lub na powierzchnię skóry. Leczenie polega na wycięciu okienka na wewnętrznej powierzchni wargi sromowej mniejszej w celu zapewnienia drogi odpływu ropy (marsupializacja). Stosowanie antybiotyków jest konieczne tylko w przypadku potwierdzonej obecności gonokoków.

Polipy macicy- są uszypułowanymi strukturami rozwijającymi się z nabłonka wyścielającego jamę lub kanał szyjki macicy. Najczęściej pojawiają się między 30 a 50 rokiem życia, a w okresie pomenopauzalnym  stają się bardzo rzadkie. 

Mięśniaki macicy -zaliczane są formalnie do łagodnych guzów nowotworowych. Oznacza to, że komórki mięśniowe, z których zbudowana jest macica namnażają się nadmiernie w określonym regionie narządu, tworząc guz – mięśniak. Wbrew temu, z czym większości z nas kojarzy się słowo nowotwór, mięśniaki mają charakter całkowicie łagodnych rozrostów. Często są przyczyną nieprawidłowych krwawień oraz przedłużonych i obfitych krwawień miesiączkowych, wyjątkowo rzadko mogą ulec zezłośliwieniu.

Dysplazja szyjki macicy -  wykrywana jest w badaniu cytologicznym lub kolposkopowym po zastosowaniu próby z 3% kwasem octowym, a rozpoznawana jest tylko w mikroskopowym badaniu histopatologicznym. Dysplazja przebiega zazwyczaj bezobjawowo (czasami występują upławy i plamienia po stosunkach). Mikroskopowo stwierdzamy zmiany w budowie przede wszystkim jąder komórkowych, które są powiększone, ciemniejsze i nieregularne.

Endometrioza - słowo „endometrium” po łacinie oznacza śluzówkę macicy, która w trakcie cyklu miesięcznego kobiety narasta a potem złuszcza się podczas miesiączki. W organizmie chorym na endometriozę tkanka ta narasta poza obrębem macicy, najczęściej na jajnikach. Prowadzi to do dolegliwości bólowych, niepłodności.

Policystyczne jajniki  - zespół wielotorbielowatych jajników , zaburzenie endokrynne, które dotyka 10–15% kobiet w okresie reprodukcyjnym. Jest najczęstszym zaburzeniem hormonalnym u kobiet w wieku rozrodczym, a także najczęstszą przyczyną niepłodności. Objawy oraz stopień ich nasilenia różnią się bardzo pomiędzy kobietami.


Pojęcia z zakresu położnictwa 

Perinatologia - obecnie często używa się terminu: perinatologia do określenia nauki zajmującej się szeroko pojętą opieką perinatalną. W tym pojęciu kryje się nie tylko okres "okołourodzeniowy". Opieka perinatalna jest definiowana jako opieka ciągła, obejmująca planowanie rodziny, opiekę prekoncepcyjną (sprzyjającą zajściu w ciążę), przedporodową, śródporodową, poporodową, interkoncepcyjną oraz opiekę nad noworodkami i niemowlętami do pierwszego roku życia.

Coraz częściej używa się także pojęcia medycyny matczyno-płodowej dla podkreślenia faktu, iż dbałość o kobietę ciężarną jest w równym stopniu dbałością o płód.

Ciąża ektopowa - Ciąża pozamaciczna  – rozwój płodu poza jamą macicy. Podobnym, lecz nieco szerszym terminem jest ciąża ektopowa - zawiera ona w sobie wszystkie przypadki implantacji zarodka poza jamą macicy oraz ciążę szyjkową (czyli ciążę wewnątrzmaciczną, choć w nieprawidłowym miejscu). Może stanowić często zagrożenie życia kobiet.

 Poronienie - Poronieniem określa się wydalenie lub wydobycie z ustroju matki płodu, który nie oddycha ani nie wykazuje żadnego innego znaku życia , jak czynność serca, tętnienie pępowiny lub wyraźne skurcze mięśni zależnych od woli, o ile nastąpiło to przed upływem 22 tygodnia ciąży (21 i 6 dni) .

Gestoza - EPH-gestoza, “zatrucie ciążowe” to występujący w drugiej połowie ciąży (po 20 tygodniu), głównie u pierwiastek, zespół objawów chorobowych wyrażający się obrzękami (E), białkomoczem (P) i nadciśnieniem tętniczym (H).

Wielowodzie -   nadmierna ilość płynu owodniowego w czasie ciąży. Wielowodzie rozpoznaje się, gdy ilość płynu w III trymestrze ciąży wynosi ponad 2000 ml .

Małowodzie -  i bezwodzie  to stany, w których ilość płynu owodniowego jest za mała. Małowodzie rozpoznaje się, gdy ilość płynu owodniowego w 32-36 tygodniu ciąży jest mniejsza niż 500 ml.

Przedwczesne odpływanie wód-  przedwczesne odpłynięcie płynu owodniowego stanowi zagrożenie dla płodu. Najczęściej prowadzi do wystąpienia porodu przedwczesnego. Sączenie lub wyciek płynu owodniowego są dowodem na to, że została przerwana ciągłość błon płodowych. Bardzo istotne jest różnicowanie odpłynięcia wód z nietrzymaniem moczu. Ucisk ciężarnej macicy na pęcherz moczowy może powodować wyciekanie niewielkiej ilości moczu często mylone z sączeniem wód. Jeżeli płyn odpływa w pozycji leżącej może to sugerować, że są to wody płodowe a nie mocz. 

Entonox – gaz rozweselający, jest znany od szeregu lat w krajach Unii Europejskiej, zwłaszcza w Wielkiej Brytanii. Stosuje się go w sytuacji, jeśli pacjentka ma skurcze i są one odczuwane jako bolesne.

Znieczulenie zewnątrzoponowe -  forma znieczulenia regionalnego z grupy blokad centralnych, w której leki przerywające przewodnictwo nerwowe podaje się do przestrzeni między ścianą kostną kanału kręgowego, a oponą twardą otaczającą rdzeń kręgowy. Z tej przestrzeni leki rozprzestrzeniają się do  płynu mózgowo-rdzeniowego przez oponę twardą oraz oddziałują na nerwy rdzeniowe wychodzące poza kanał kręgowy. Znieczulenie charakteryzuje się mało dynamicznym początkiem znieczulenia, możliwością wykonania w dowolnym odcinku kręgosłupa oraz możliwością wykonania ciągłego znieczulenia zewnątrzoponowego po wprowadzeniu do przestrzeni zewnątrzoponowej specjalnego cewnika.

Wcześniactwo -  urodzenie dziecka między 22 a 37 tygodniem ciąży (przed 259 dniem ciąży). Dokonywany jest duży postęp w kwestii opieki nad przedwcześnie urodzonym noworodkiem, ale częstość występowania wcześniactwa nie ulega zmniejszeniu. Poród przed 32 tygodniem ciąży określane są jako skrajne wcześniactwo.

Vacuum extractor - Użycie  próżniociągu w czasie porodu drogą pochwową ze ściśle określonych wskazań położniczych po wykluczeniu przeciwwskazań. Wspomaga poród siłami natury.

Ciecie cesarskie -  (potocznie zwane cesarką) – zabieg chirurgiczny, polegający na rozcięciu powłoki brzusznej oraz macicy (dawniej pionowo, obecnie  poziomo na granicy trzonu i szyjki macicy) i wyjęciu dziecka. Zazwyczaj wykonuje się go, gdy naturalny poród jest niemożliwy. Najczęściej przeprowadza się go w znieczuleniu (zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym) wyjątkowo w znieczuleniu ogólnym – narkoza. Do zabiegu cięcia cesarskiego powinny być wskazania medyczne.

Połóg -  okres z reguły trwający sześć tygodni, w czasie którego dochodzi do cofania się zmian, które wystąpiły w organizmie kobiety w czasie ciąży i porodu. W czasie połogu następuje:

  • zwijanie się macicy (Obkurczanie macicy połączone ze zmniejszeniem jej masy nawet 20-krotnie - od 1000g bezpośrednio po porodzie do około 50g po kilku tygodniach karmienia piersią. Po zakończeniu karmienia macica zazwyczaj powraca do swojej masy przedciążowej 60-70g, a nawet ją nieco przekracza)

  • gojenie ran poporodowych (rana po oddzieleniu łożyska, rana krocza, ew. rana po cięciu cesarskim)

  • rozpoczęcie wydzielania pokarmu przez gruczoły mleczne

  • ponowne podjęcie czynności jajników.

Baby Blue - huśtawka nastrojów występująca po narodzeniu dziecka, trwająca od 3 do 7 dni.

Fenyloketonuria - wrodzona, uwarunkowana genetycznie choroba polegająca na gromadzeniu się w organizmie i toksycznym wpływie aminokwasu - fenyloalaniny.


Pojęcia ogólne

Badanie lekarskie - badanie przeprowadzone osobiście przez lekarza w czasie postępowania z pacjentem. Formalnie dzieli się na badanie podmiotowe (zbieranie wywiadów, anamneza) i badanie przedmiotowe (fizykalne).

Badanie podmiotowe – wszystkie dane dotyczące aktualnego schorzenia i chorób współistniejących, aktualnie przyjmowanych leków, schorzeń występujących w rodzinie oraz dane dotyczące nałogów, trybu życia oraz sytuacji społecznej pacjenta.

Badanie przedmiotowe - obserwacja pacjenta, badanie poszczególnych układów uwzględniające specyfikę poradni oraz wykonanie zabiegów diagnostyczno – leczniczych.

Choroba - jedno z podstawowych pojęć medycznych, ogólne określenie każdego odstępstwa od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu.

Diagnoza - rozpoznanie choroby, na którą cierpi pacjent na podstawie objawów stwierdzonych w badaniu podmiotowym i przedmiotowym oraz w oparciu o wyniki badań laboratoryjnych i obrazowych.

Dokument ubezpieczenia - legitymacja ubezpieczeniowa pracownicza, legitymacja emeryta/rencisty, zaświadczenie o opłacaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne, dowód wpłaty składki do KRUS (dowód za ostatni miesiąc), legitymacja studencka, dokumenty na podstawie przepisów o koordynacji (Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego,  certyfikat zastępczy, poświadczenie, formularz E 111).

Iniekcja -to wprowadzenie roztworu (najczęściej leku) do tkanki za pomocą strzykawki z igłą.

Klasyfikacja ICD – 10 – Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych (Kategorie 3-znakowe).

Leczenie, terapia - szereg czynności medycznych, z użyciem stosownych leków i aparatury, zmierzających do przywrócenia równowagi (homeostazy) organizmu dotkniętego chorobą lub kalectwem.

Lista oczekujących na świadczenie - wykaz pacjentów oczekujących na udzielenie świadczenia z przyporządkowanym danemu pacjentowi terminem udzielenia świadczenia opieki zdrowotnej.

Okres ważności dokumentu ubezpieczenia - okres upływający do końca miesiąca, w którym aktualizowano dokument, lub za który zapłacono składkę, plus następne 30 dni.

Operacja, zabieg operacyjny, zabieg chirurgiczny - to wszelkiego rodzaju zabiegi na narządach i tkankach ciała, służące poprawie stanu zdrowia i samopoczucia chorego, bądź postępowanie diagnostyczne przeprowadzane w taki sposób.

Opieka medyczna – zespół świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych, pielęgnacyjnych i rehabilitacyjnych udzielanych przez instytucje służby zdrowia.

Pacjent - świadczeniobiorca zgłaszający się w celu otrzymania świadczenia medycznego.

Profilaktyka – jest nauką oraz kompleksową wielokierunkową działalnością praktyczną, której celem jest utrzymanie i przywracanie zdrowia oraz zapobieganie występowaniu chorób oraz rehabilitacja po przebytych chorobach i zabiegach operacyjnych. 

Rejestracja – założenie dokumentacji pacjenta w formie elektronicznej i papierowej oraz przekazanie jej do danej poradni. Dokumentacja musi być kompletna i zawierać dane osobowe pacjenta, dane ze skierowania i dowodu ubezpieczenia, które uzupełnia się na podstawie dowodu tożsamości, skierowania oraz dokumentu potwierdzającego ubezpieczenie.

 

 

  

::  strona główna  ::  do góry  ::